24 marca 2026 roku w Warszawie odbyło się 12 posiedzenie Podkomitetu ds. rozwoju partnerstwa na lata 2021-2027. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele administracji publicznej, organizacji pozarządowych, partnerów społecznych oraz Komisji Europejskiej, kluczowymi tematami były zasada konkurencyjności w projektach współfinansowanych z Funduszy Europejskich oraz narastające kontrowersje wokół interpretacji konfliktu interesów w Komitetach Monitorujących.
Zasada konkurencyjności: między przejrzystością a nadmiernym rygoryzmem
Jednym z najważniejszych punktów obrad była propozycja zmian w stosowaniu zasady konkurencyjności. Wskazywano, że obecne Wytyczne są nadmiernie skomplikowane, co utrudnia beneficjentom ich stosowanie i zwiększa ryzyko popełniania błędów. Szczególne zaniepokojenie wzbudza nieproporcjonalność sankcji – nawet drobne, nieumyślne uchybienia mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych dla organizacji.
W odpowiedzi zaproponowano podniesienie progu stosowania zasady konkurencyjności oraz powołanie grupy roboczej, która miałaby wypracować bardziej zrównoważone podejście między nadmierną surowością a zbytnią pobłażliwością systemu.
Stanowisko Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej było w tej kwestii krytyczne. Wskazywano na konieczność utrzymania jednolitych zasad, zapewnienia przejrzystości oraz ograniczania ryzyk audytowych. Podkreślono również, że zmiana progu mogłaby wyłączyć spod kontroli część zamówień i doprowadzić do rozproszenia standardów.
W toku dyskusji przedstawiciele organizacji społecznych i pracodawców zwracali uwagę na rosnące koszty administracyjne, brak zaufania do beneficjentów oraz pojawiające się patologie rynkowe. Podkreślano, że obecny system zbyt silnie koncentruje się na procedurach, kosztem jakości i efektów projektów.
W trakcie posiedzenia przyjęto zarówno uchwałę dotyczącą zasady konkurencyjności, jak i uchwałę powołującą grupę roboczą, która ma zająć się wypracowaniem rekomendacji zmian.
Do pobrania:
Uchwała nr 11 w sprawie stosowania zasady konkurencyjności
Uchwała nr 12 w sprawie powołania Grupy roboczej ds. stosowania zasady konkurencyjności
Konflikt interesów: „efekt mrożący” i kryzys zaufania
Drugim, równie istotnym tematem była interpretacja konfliktu interesów w Komitetach Monitorujących. Dyskusja pokazała, że obecne podejście budzi poważne wątpliwości wśród partnerów społecznych i organizacji pozarządowych.
Wskazywano, że szeroka i nieprecyzyjna interpretacja przepisów – w tym art. 61 rozporządzenia finansowego UE – prowadzi do tzw. „efektu mrożącego”. Członkowie komitetów, obawiając się potencjalnych konsekwencji, coraz częściej rezygnują z aktywnego udziału w dyskusjach. W efekcie osłabiana jest rola komitetów jako przestrzeni realnego dialogu i współdecydowania.
Szczególne kontrowersje wzbudziła praktyka stosowania narzędzi weryfikacyjnych, takich jak aplikacja Scanner, umożliwiająca analizę powiązań na podstawie danych osobowych. Przedstawiciele organizacji społecznych podnosili kwestie ochrony prywatności, braku transparentności oraz braku jasnej podstawy prawnej takich działań.
Zwracano również uwagę na nierówność stron – rygorystyczne podejście do partnerów społecznych nie znajduje odzwierciedlenia w analogicznych wymogach wobec administracji publicznej.
Przedstawiciele administracji i Komisji Europejskiej podkreślali, że konflikt interesów musi być analizowany indywidualnie (case by case), a państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia odpowiednich mechanizmów jego identyfikacji. Jednocześnie wskazano na potrzebę wypracowania bardziej spójnych i czytelnych wytycznych, które ograniczą niepewność interpretacyjną.
Nowa perspektywa finansowa: więcej odpowiedzialności i większa rola partnerów
W trakcie posiedzenia przedstawiono również stan prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034. Nowy model zakłada większą rolę regionów, większą elastyczność w realizacji celów oraz zmieniony system rozliczania środków, oparty na osiąganiu konkretnych wskaźników.
Podkreślono, że nadchodząca perspektywa finansowa będzie wymagała jeszcze większej precyzji w programowaniu oraz odpowiedzialności po stronie instytucji wdrażających. Jednocześnie zwrócono uwagę na potrzebę szerszego włączenia partnerów społecznych i organizacji pozarządowych, m.in. w obszarach takich jak edukacja obywatelska, integracja migrantów, usługi społeczne czy przeciwdziałanie dezinformacji.
Co dalej?
Uczestnicy zgodnie podkreślali, że zarówno w obszarze zasady konkurencyjności, jak i konfliktu interesów konieczne jest znalezienie równowagi między wymogami formalnymi a efektywnym wdrażaniem zasady partnerstwa.
Dalsze prace nad tymi zagadnieniami będą kontynuowane, m.in. w ramach nowo powołanej grupy roboczej oraz podczas kolejnego, dwudniowego posiedzenia Podkomitetu, które odbędzie się w czerwcu 2026 r. w Opolu.
Protokół wraz z załącznikami zostanie opublikowany w regulaminowym terminie na stronie internetowej Podkomitetu.
O Podkomitecie
Podkomitet ds. rozwoju partnerstwa na lata 2021-2027 został powołany 26 kwietnia 2023 roku decyzją Przewodniczącego Komitetu do spraw Umowy Partnerstwa na lata 2021-2027.
Podkomitet powstał w celu monitorowania realizacji zasady partnerstwa w procesie programowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji Funduszy Europejskich w Polsce. Zasiadają w nim przedstawiciele: rządu, samorządu, partnerów społecznych i gospodarczych oraz społeczeństwa obywatelskiego.
Projekt: „Prowadzenie sekretariatu Podkomitetu ds. rozwoju partnerstwa na lata 2021-2027” współfinansowany jest w 79,71% ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach PTFE 2021-2027 oraz w 20,29% z budżetu państwa.
Wartość projektu: 677 750,00 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie