Program Pomoc Techniczna (PTFE) jest w pewnym sensie „w tle” innych programów finansowanych z Funduszy Europejskich. A to za sprawą jego „użytkowego” charakteru, który polega głównie na zapewnieniu finansowania samych procesów wykorzystywania środków UE w Polsce i na upowszechnianiu możliwości płynących z tych środków i ich efektywności.
Dlatego wydawać by się mogło, że organizacje pozarządowe nie będą zainteresowane tym programem. No bo jak mają się główne interwencje programu do funkcjonowania NGO, skoro skupia się on na „stworzeniu i utrzymaniu odpowiednich warunków pracy dla urzędników wdrażających fundusze” oraz na „zwiększaniu zdolności administracyjnych instytucji wdrażających fundusze”? A jednak w Komitecie Monitorującym Program obecna jest liczna reprezentacja środowiska pozarządowego. Dlaczego? Otóż wśród zadań Programu są również te, które odnoszą się do zwiększenia potencjału beneficjentów, m.in. poprzez szkolenia, rozwój systemu informatycznego umożliwiającego aplikowanie i rozliczanie projektów oraz działania poprawiające widoczność funduszy w Polsce. Kwestie te dotyczą organizacji korzystających z dofinansowań unijnych i ubiegających się o nie, a pośrednio także ich pracowników, pracownic, wolontariuszy, wolontariuszek, uczestników oraz uczestniczek ich działań.
Program Pomoc Techniczna nie dysponuje środkami o wartości choćby porównywalnej z innymi programami – no bo czym jest kwota 2,5 miliarda złotych wobec 9 miliardów na Rozwój Cyfrowy (program FERC) czy 22 miliardów na Rozwój Społeczny (program FERS)? Ale budżet Programu to jednak ogromne środki, które zostaną wydatkowane na trzy główne obszary tematyczne (priorytety): skuteczne instytucje, skuteczni beneficjenci i skuteczna komunikacja. To właśnie w drugim priorytecie (skuteczni beneficjenci) pojawiają się działania, które bezpośrednio i pośrednio dotykają organizacji pozarządowych: prowadzenie sieci punktów informacyjnych o funduszach UE, informacja i szkolenia dla beneficjentów i wnioskodawców oraz wsparcie dla specyficznych grup projektodawców, w tym beneficjentów o słabym potencjale instytucjonalnym z obszarów zagrożonych marginalizacją i miast średnich tracących na znaczeniu. Równie ważne są też plany programu dotyczące „wsparcia potencjału partnerów spoza administracji w celu zwiększenia ich udziału w realizacji polityk rozwoju na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym oraz sieciowanie współpracy reprezentantów partnerów w komitetach monitorujących”.
Prezentacja Programu ze zwięźle i przejrzyście przedstawionymi informacjami znajduje się pod tym linkiem: https://tinyurl.com/447kaaht
Reprezentacja NGO-sów w Komitecie Monitorującym PTFE
Tak jak w innych programach operacyjnych, także dla Programu Pomoc Techniczna powołany został Komitet Monitorujący, w którego skład wchodzi reprezentacja III sektora wyłoniona w wyborach przeprowadzonych wśród organizacji pozarządowych. W wyniku procedur wyborczych społeczeństwo obywatelskie reprezentowane jest przez 8 organizacji w 9 obszarach tematycznych – członkiem Komitetu jest OFOP (w obszarze tematycznym „organizacja działająca na rzecz federacji organizacji pozarządowych”), a także Fundacja im. Julii Woykowskiej (obszar „organizacja działająca na rzecz równości kobiet i mężczyzn”), Fundacja Klaster Innowacji Społecznych („organizacja działająca na rzecz praw podstawowych”), Konfederacja Inicjatyw Pozarządowych Rzeczypospolitej („organizacja działająca w obszarze wsparcia dla samorządów”), Polska Zielona Sieć („organizacja działająca na rzecz ochrony środowiska”), Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami („organizacja działająca na rzecz osób z niepełnosprawnościami”), Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT („organizacja działająca w obszarze aktywności obywatelskiej i edukacji”) i Wspólnota Robocza Związków Organizacji Socjalnych (w dwóch obszarach – „organizacja działająca na rzecz promowania włączenia społecznego” oraz „organizacja pozarządowa działająca na rzecz niedyskryminacji”). Informacja o składzie Komitetu, w tym imiona i nazwiska reprezentantek i reprezentantów III sektora, opublikowana jest pod tym linkiem: https://tinyurl.com/vbhyr42t
Aktywność Komitetu
Podobnie jak w innych komitetach, również i w tym przyjmowane są kryteria wyboru projektów, przy czym w przypadku Pomocy Technicznej, w której beneficjentami są instytucje administracji publicznej pełniące konkretne funkcje w systemie wdrażania Funduszy Europejskich, wszystkie projekty będą wybierane w trybie niekonkurencyjnym (pozakonkursowym). W efekcie kryteria wyboru zatwierdzane na posiedzeniach Komitetu mają charakter zero-jedynkowy. Krótka prezentacja dotycząca kryteriów przygotowana przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej znajduje się pod tym adresem: https://tinyurl.com/2p8bsn8y
Drugim zagadnieniem, którym podczas pierwszych posiedzeń, tj. w I połowie 2023 roku, zajmował się Komitet, było przyjęcie planu ewaluacji dla programu. Ewaluacja ma umożliwić wyciągnięcie wniosków i sformułowanie rekomendacji w sprawie ewentualnych zmian w programie w kolejnych latach, aby lepiej dostosować zakres wsparcia do potrzeb beneficjentów i odbiorców pomocy. Z prezentacją o planie ewaluacji można zapoznać się tutaj: https://tinyurl.com/y6ejudm4
Ciekawym uzupełnieniem działań Komitetu jest udział w jego pracach Rzecznika Funduszy Europejskich i prezentacja planów działalności Rzecznika, który zajmuje się krajowymi programami operacyjnymi, ale nie jest bezpośrednio zaangażowany w ich wdrażanie (zespół Rzecznika znajduje się w strukturze Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej). Zadaniem Rzecznika jest przyjmowanie i analizowanie informacji o utrudnieniach i propozycji usprawnień w zakresie realizacji krajowych programów operacyjnych, a także formułowanie postulatów usprawnień dla właściwych instytucji. Zwięzła prezentacja roli i działań Rzecznika dostępna jest tutaj: https://tinyurl.com/4wkxzarc
Przydatne linki
- Program Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027
https://www.pomoctechniczna.gov.pl/strony/dowiedz-sie-wiecej-o-programie/o-programie/ - Komitet Monitorujący Program Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027